Ma hoàng

Mô tả

Ma hoàng

Ma hoàng là thân phơi khô của cây Thảo ma hoàng, Trung ma hoàng hoặc Mộc tặc ma hoàng. Dược liệu có vị cay, đắng, tính ấm, tác dụng bình suyễn, khứ hàn, giải biểu và lợi niệu, thường được nhân dân sử dụng trong bài thuốc chữa hen suyễn, viêm phế quản, cảm lạnh, cảm cúm, viêm cầu thận cấp.

  • Tên gọi khác: Ty diêm, Long sa, Xích căn, Đậu nị thảo, Cẩu cốt, Ty tướng.
  • Tên khoa học: Ephedra sinica Stapf (Thảo ma hoàng), Ephedra equisetina Bge (Mộc tặc ma hoàng) và Ephedra intermedia Scherenk (Trung ma hoàng)
  • Tên dược: Herba Ephedrae
  • Họ: Ma hoàng – Ephedraceae

Mô tả dược liệu ma hoàng

1. Đặc điểm của cây ma hoàng

Mộc tặc ma hoàng (Ephedra equisetina Bge) có chiều cao khoảng 2m, thân mọc thẳng đứng, có màu xanh xám hơi trắng. Đốt dài 1 – 3cm, lá dài 2mm và có màu tím. Quả hình cầu, hoa đực và cái mọc khác cành.

dược liệu ma hoàng
Mộc tặc ma hoàng có chiều cao khoảng 2m, thân mọc thẳng đứng, có màu xanh xám hơi trắng

Thảo ma hoàng (Ephedra sinica Stapf) là cây thân thảo, chiều cao chỉ khoảng 30 – 70cm và thân mọc thẳng đứng. So với Mộc tặc ma hoàng, đốt của Thảo ma hoàng dài hơn, khoảng 3 – 6cm và trên thân có nhiều rãnh dọc. Lá mọc vòng từng 3 lá một hoặc mộc đối xứng, lá tiêu biến thành những vảy nhỏ. Đầu lá nhọn và cong, phía trên màu tro trắng và phía dưới có màu hồng nâu. Quả thịt có màu đỏ. Hoa đực cái mọc khác cành, tuy nhiên cụm hoa đực thường có nhiều hoa hơn (khoảng 4 – 5 đôi).

vị thuốc ma hoàng
                     So với Mộc tặc ma hoàng, đốt của Thảo ma hoàng dài hơn, khoảng 3 – 6cm

Trung ma hoàng (Ephedra intermedia Scherenk) có chiều cao và đốt dài tương tự như Thảo ma hoàng nhưng cành lớn hơn, đường kính khoảng 2mm. Trong khi đó, cành của thảo ma hoàng chỉ có đường kính khoảng 1.5mm.

2. Bộ phận dùng

Thân (bỏ đốt) của cây ma hoàng được sử dụng để làm thuốc. Chỉ chọn thứ thân có màu xanh nhạt, to, chắc, ít gốc, vị chát và đắng.

3. Phân bố

Hiện tại ma hoàng chưa được trồng ở nước ta và phải nhập khẩu từ Trung Quốc.

4. Thu hoạch – sơ chế

Thu hoạch dược liệu vào cuối mùa thu. Sau khi cắt lấy thân thì đem phơi khô dùng dần. Hoặc có thể bào chế dược liệu theo những cách sau:

  • Nấu với giấm cho sôi, sau đó đem phơi khô dùng dần.
  • Cắt thành từng khúc 1 – 2cm và dùng sống. Hoặc tẩm giấm/ mật sao qua để dùng dần.
  • Cho 1 ít nước và mật, khuấy đều và đun sôi, sau đó trộn ma hoàng (đã được làm sạch, thái khúc) và sao với lửa nhỏ đến khi không còn dính tay là được.
  • Cắt bỏ phần rễ, sau đó đem nấu sôi, vớt bỏ bọt và dùng.

Dược liệu sau khi phơi khô có thân hình trụ dài, nhỏ, đường kính khoảng 2mm, dài 40cm, có màu xanh nhạt hoặc màu càng lục. Bề mặt thân có nhiều đường nhăn nhỏ, đốt rõ, trên thân có 2 – 3 lá nhỏ. Ma hoàng có chất giòn, nhẹ và dễ bẻ. Khi bẻ dược liệu có bụi bay ra, bên trong thân có ruột màu vàng hồng. Dược liệu có phẩm chất tốt phải có mùi thơm, vị hơi chát và đắng.

5. Bảo quản

Tránh ánh nắng, bảo quản ở nơi khô ráo và thoáng mát.

Vị thuốc ma hoàng

tác dụng của ma hoàng
             Ma hoàng có vị cay, tính ấm, tác dụng khu phong, phát hãn, bình suyễn và lợi niệu

1. Tính vị

Vị cay, đắng, tính ấm.

2. Quy kinh

Quy vào kinh Phế, Bàng quang và Đại trường.

3. Tác dụng dược lý của ma hoàng

ma hoàng
       Rễ của ma hoàng (ma hoàng căn) có tác dụng ngược lại so với thân ma hoàng

– Tác dụng của ma hoàng theo Đông Y:

  • Công dụng: Khứ tà nhiệt khí, giải biểu, khứ phong, phát biểu, bình suyễn, tiêu phù, lợi niệu, tán tụ, chỉ khái nghịch thượng khí, tuyên phế.
  • Chủ trị: Hen suyễn, sốt cao, ôn dịch, trúng phong, ngoại cảm phong hàn, phù thũng, huyết trệ ở sản hậu, mắt đỏ sưng đau.

– Tác dụng của ma hoàng theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Cao lỏng từ vị thuốc ma hoàng khi tiêm vào động vật thực nghiệm nhận thấy hô hấp tăng, giãn mạch máu ngoại vi và hạ huyết áp.
  • Rễ ma hoàng có tác dụng ngược lại với ma hoàng. Ma hoàng có tác dụng phát biểu (làm ra mồ hôi) nhưng rễ ma hoàng có tác dụng cầm mồ hôi.
  • Vị thuốc ma hoàng có tác dụng ức chế virus gây cúm.
  • Hoạt chất Ephedrin trong dược liệu có tác dụng hưng phấn trung khô hô hấp, khiến tinh thần phấn chấn, hưng phấn vỏ não và làm giảm tác dụng của thuốc ngủ.
  • Ngoài ra, Ephedrin còn có tác dụng co mạch và tăng huyết áp nhưng tác dụng thường chậm và kéo dài khoảng vài giờ đồng hồ.
  • Thuốc gây co thắt cơ bàng quang và gây ứ nước tiểu.
  • Alcaloid trong dược liệu có tác dụng kích thích quá trình sản sinh dịch vị và bài tiết nước tiểu.
  • Ephedrin trong dược liệu có tác dụng làm giãn cơ trơn khí quản, chống co thắt phế quản và cải thiện các tiệu chứng của hen suyễn, viêm phế quản cấp và mãn tính.
  • Tinh dầu từ dược liệu có tác dụng hạ thân nhiệt đối với chuột nhắt có thân nhiệt bình thường.
  • Ma hoàng có thể gây ra mồ hôi nhiều, vì vậy sử dụng liều cao hoặc dài ngày có thể khiến cơ thể suy nhược. Để làm giảm tác dụng này, nên dùng ma hoàng nướng mật để làm giảm trạng thái phát hãn.

4. Cách dùng – liều lượng

Ma hoàng được dùng đơn độc hoặc sử dụng phối hợp với các dược liệu khác. Vị thuốc này được dùng chủ yếu ở dạng thuốc thang và hoàn tán, liều dùng trung bình: 2 – 12g/ ngày.

Một số bài thuốc sử dụng dược liệu ma hoàng

1. Bài thuốc trị chứng ngoại cảm phong hàn (viêm đường hô hấp, cảm cúm, cảm lạnh)

  • Chuẩn bị: Hạnh nhân 6 – 12g, ma hoàng 6 – 12g, cam thảo 2 – 4g và quế chi 4 – 8g.
  • Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang.

2. Bài thuốc trị chứng ho suyễn

  • Chuẩn bị: Cam thảo 3g, hạnh nhân 10g và ma hoàng 6g.
  • Thực hiện: Sắc lấy nước uống.

3. Bài thuốc trị chứng ho suyễn, viêm phế quản cấp, viêm phổi cấp gây sốt cao, khát nước

  • Chuẩn bị: Cát cánh và hoàng cầm mỗi vị 12g, thạch cao 20g, bách bộ, cam thảo, ma hoàng và hạnh nhân mỗi vị 8g.
  • Thực hiện: Sắc uống, mỗi ngày dùng 1 thang.

4. Bài thuốc trị hen phế quản kéo dài, viêm phế quản cấp và mãn tính, đờm loãng trắng, khó thở

  • Chuẩn bị: Bạch thược 12g, can khương, ma hoàng, chích cam thảo và quế chi mỗi vị 8g, ngũ vị tử, tế tân, bán hạ chế mỗi vị 6g.
  • Thực hiện: Sắc uống, mỗi ngày dùng 1 thang.

5. Bài thuốc chữa viêm cầu thận dị ứng do lạnh, tiểu tiện sẻn, hơi suyễn, giợ gió, phù ở mặt và nửa người trên

  • Chuẩn bị: Sinh khương và ma hoàng mỗi vị 12g, đại táo 4 quả, thạch cao sống 24g, chích cam thảo 6g.
  • Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang.

6. Bài thuốc chữa viêm cầu thận cấp kiêm nhiễm trùng ngoài da

  • Chuẩn bị: Liên kiều, hạnh nhân và tang bạch bì mỗi vị 12g, sinh khương và ma hoàng mỗi vị 8g, xích tiểu đậu 20g, cam thảo 4g, đại táo 3 quả.
  • Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang.

7. Bài thuốc chữa hoàng đản do viêm gan siêu vi trùng

  • Chuẩn bị: Sinh khương 4g, thạch cao, cát căn và nhân trần mỗi vị 12g.
  • Thực hiện: Sắc uống.

8. Bài thuốc cầm mồ hôi

  • Chuẩn bị: Mẫu lệ 8g, ma hoàng căn (rễ ma hoàng), cam thảo, phù tiểu mạch, nhân sâm, quế chi mỗi vị 6g, đương quy và hoàng kỳ mỗi vị 12g, bạch truật 16g.
  • Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang.

9. Bài thuốc trị chứng ho gà, hen phế quản và viêm phế quản cấp tính

  • Chuẩn bị: Cát cánh, tiền hồ và thạch cao mỗi vị 12g, trần bì, ma hoàng, hạnh nhân và bối mẫu mỗi vị 6g, cam thảo 4g.
  • Thực hiện: Đem sắc với 300ml nước còn lại 100ml, dùng cho trẻ em dưới 5 tuổi. Nếu dùng bài thuốc cho trẻ lớn hoặc người trưởng thành, nên tăng liều lượng.

10. Bài thuốc trị viêm phế quản mãn tính, lao và hen suyễn

  • Chuẩn bị: Ngũ vị tử 1g, bán hạ 2g, ma hoàng 5g và tế tân 3g.
  • Thực hiện: Sắc với 600ml nước còn lại 200ml, chia đều thành 3 lần uống và dùng hết trong ngày.

11. Bài thuốc trị chứng ho gà kèm đờm nhiệt

  • Chuẩn bị: Bách bộ, cam thảo, ma hoàng, thạch cao và hạnh nhân mỗi vị 8g, xuyên bối mẫu 4g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, ngày dùng 1 thang cho đến khi khỏi.

12. Bài thuốc chữa tửu tra tỵ

  • Chuẩn bị: Rượu tốt 5 hồ, ma hoàng và ma hoàng căn mỗi vị 60g.
  • Thực hiện: Cho thuốc vào chưng trong vòng 15 phút, sau đó đem phơi sương trong vòng 1 đêm. Mỗi ngày dùng 2 lần (sáng – tối), mỗi lần uống 1 chén nhỏ.

13. Bài thuốc trị mụn nhọt lâu ngày không hiện đầu, âm đản, lưu đờm

  • Chuẩn bị: Bạch giới tử (sao, tán mịn) 8g, lộc giác giao 12g, ma hoàng 2g, nhục quế 4g, cam thảo 4g, thục địa 40g và bào khương (tro) 2g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, ngày dùng 1 thang.

14. Bài thuốc trị chứng đau bụng, chảy máu không dứt ở sản hậu

  • Chuẩn bị: Ma hoàng.
  • Thực hiện: Đốt cháy, sau đó dùng uống với rượu. Uống 2 – 3 lần/ ngày thì huyết sẽ ra hết.

15. Bài thuốc trị chứng đau do lạnh và phong tý

  • Chuẩn bị: Quế tâm 60g và ma hoàng (bỏ rễ) 150g.
  • Thực hiện: Đem dược liệu ngâm với 1 lít rượu. Mỗi lần uống 1 thìa canh (nên hâm nóng trước khi dùng) cho ra mồ hôi sẽ hết đau nhức.

Lưu ý khi sử dụng dược liệu ma hoàng

  • Không dùng dược liệu ma hoàng cho trường hợp phế hư kèm sốt cao, chứng biểu hư ra nhiều mồ hôi.
  • Thận trọng khi dùng cho bệnh nhân cao huyết áp và suy tim.
  • Trong trường hợp không có dược liệu ma hoàng, có thể sử dụng mộc tặc thảo để thay thế.
  • Dược liệu kỵ Thạch vi và Tế tân.
  • Không dùng cho người bị thổ huyết, phụ nữ mang thai và cơ thể vốn khí hư, suy nhược.

Ma hoàng là một trong những vị thuốc quý hiếm, có nhiều công dụng hữu ích đối với quá trình điều trị các bệnh lý về phế và thận. Tuy nhiên do tác dụng phát hãn mạnh nên bạn cần tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi sử dụng dược liệu này.

 

QUÝ KHÁCH MUA HÀNG VUI LÒNG LIÊN HỆ

thuocbacsaithanh.com

duoclieututhiennhien.com

Thuốc Bắc Sài Thành

  • Địa chỉ 1:  202/14 Hải Thượng Lãn Ông, P.14, Quận 5, TP. HCM
  • Địa chỉ 2:  400 Trần Hưng Đạo, P.11, Quận 5, TP. HCM
  • Hotline:    0939 714 275

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Ma hoàng”

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *